ความสัมพันธ์ทวิภาคีระหว่างไทยกับกัมพูชา

กัมพูชา

ความสัมพันธ์ทวิภาคีกับไทย

ภาพรวม

     ไทยกับกัมพูชาได้สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างกันเมื่อวันที่ ๑๙ ธันวาคม ๒๔๙๓ โดยในวันที่ 19 ธันวาคม 2563 ไทยและกัมพูชาจะครบรอบ 70 ปีการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูต  
     ปัจจุบันทั้งสองประเทศมีความสัมพันธ์ใกล้ชิด สถานการณ์ชายแดนโดยรวมมีความสงบ รัฐบาลและผู้นำรัฐบาลทั้งสองฝ่ายมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดโดยมีการแลกเปลี่ยนการเยือนระดับสูงอย่างสม่ำเสมอ และกลไก ความร่วมมือต่าง ๆ ดำเนินไปอย่างปกติ โดยกลไกการหารือระหว่างไทย-กัมพูชาที่สำคัญ ได้แก่ 
     ก. การประชุมร่วมนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอย่างไม่เป็นทางการ (JCR) ไทย – กัมพูชา 
     ข. การประชุมคณะกรรมาธิการร่วมว่าด้วยความร่วมมือทวิภาคี (JC) ไทย – กัมพูชา 
     ค. การประชุมคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วม (JBC) ไทย – กัมพูชา 
     ง. การประชุมคณะกรรมการชายแดนทั่วไป (GBC) ไทย – กัมพูชา 
     ปัจจุบัน นายปัญญรักษ์ พูลทรัพย์ ดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูต ณ กรุงพนมเปญ มีหน่วยงานอื่น ๆ ที่ประจำการอยู่ที่กรุงพนมเปญ ได้แก่ สำนักงานผู้ช่วยทูตฝ่ายทหาร ๓ เหล่าทัพ สำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ (กระทรวงพาณิชย์) สำนักงานผู้ช่วยทูตฝ่ายตำรวจ พร้อมทั้งมีผู้แทนสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดและสำนักข่าวกรองแห่งชาติประจำการอยู่ด้วย

ด้านการเมือง

     ปัจจุบันไทยและกัมพูชามีความสัมพันธ์ทางการเมืองและความมั่นคงอยู่ในระดับดีมาก ผู้นำรัฐบาล ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องที่จะไม่นำประเด็นปัญหาที่มีความละเอียดอ่อน อาทิ ปัญหาเขตแดน มาเป็นอุปสรรคต่อ การพัฒนาพื้นที่ชายแดนและความเป็นอยู่ของประชาชนบริเวณชายแดนทั้งสองประเทศ  
     ไทยและกัมพูชามีกลไกการดำเนินความสัมพันธ์ที่สำคัญในหลายระดับและจัดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ได้แก่ (1) การประชุมร่วมนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอย่างไม่เป็นทางการ (Joint Cabinet Retreat - JCR) ซึ่งมีนายกรัฐมนตรีของทั้งสองประเทศเป็นประธาน โดยกัมพูชาเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 7 กันยายน 2560 (2) การประชุมคณะกรรมาธิการร่วมว่าด้วยความร่วมมือทวิภาคีไทย - กัมพูชา (Joint Commission for Bilateral Cooperation - JC) ซึ่งมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของสองฝ่ายเป็นประธาน โดยไทยเป็นเจ้าภาพการประชุมครั้งที่ 10 เมื่อวันที่ 25 - 26 สิงหาคม 2559 
     สำหรับความร่วมมือทางทหาร กองทัพของทั้งสองฝ่ายมีความร่วมมือที่ใกล้ชิด มีกลไกหลัก ในการหารือ คือ การประชุมคณะกรรมการชายแดนทั่วไป (General Border Committee - GBC) ซึ่งมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของทั้งสองประเทศเป็นประธาน และการประชุมคณะกรรมการชายแดน ส่วนภูมิภาคไทย - กัมพูชา (Regional Border Committee - RBC) ซึ่งมีแม่ทัพของแต่ละภูมิภาคของทั้งสองฝ่ายเป็นประธาน ในด้านเขตแดน สองฝ่ายมีกลไกหารือ คือ การประชุมคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทย - กัมพูชา (Joint Boundary Commission - JBC) โดยการประชุมครั้งล่าสุด คือ JBC ครั้งที่ 5 เมื่อวันที่  13 - 14 กุมภาพันธ์ 2555 ที่กรุงเทพฯ

ด้านเศรษฐกิจ

การค้า 
การค้ารวมระหว่างไทยกัมพูชา 
     ในปี 2561 ไทยและกัมพูชามีมูลค่าการค้ารวม 8,388.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 35.55 จากปี 2560 ไทยนำเข้า 767.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่งออก 7,621 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ทั้งนี้ สองฝ่ายตกลง ที่จะเพิ่มเป้าหมายมูลค่าการค้าเป็น 15,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในปี 2562 กัมพูชาเป็นตลาดส่งออกอันดับที่ 6 ของไทยในอาเซียน รองจากมาเลเซีย เวียดนาม สิงคโปร์ อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์ และเป็นตลาดส่งออกอันดับที่ 12 ของไทยในโลก สินค้าส่งออกที่สำคัญของไทยไปกัมพูชาได้แก่ อัญมณีและเครื่องประดับ (ทองคำ) น้ำมันสำเร็จรูป เครื่องดื่ม รถยนต์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ และน้ำตาลทราย กัมพูชาเป็นตลาดนำเข้าอันดับที่ 8 ของไทยในอาเซียนรองจากมาเลเซีย สิงคโปร์ อินโดนีเซีย เวียดนาม ฟิลิปปินส์ เมียนมา และ สปป.ลาว และเป็นตลาดนำเข้าอันดับที่ 28 ของไทยในโลก สินค้านำเข้าจากกัมพูชาที่สำคัญ 5 อันดับแรก ได้แก่ ผักผลไม้ สินแร่และโลหะอื่น ๆ ลวดและสายเคเบิล และเสื้อผ้าสำเร็จรูป 

การลงทุน 
     ในปี 2561 ไทยลงทุนในกัมพูชา 6 โครงการ ได้แก่ (1) โครงการศูนย์รวมวัสดุก่อสร้างครบวงจร Global House (Cambodia) (2) โรงงานผลิตขนมปังและลูกอมของบริษัท S.C. Food Products (3) โรงงานผลิตเสื้อผ้าของบริษัท Sisophon Hong Seng Sportswear และ (4) บริษัท Makro (Cambodia) (5) โรงงานผลิตยาของบริษัท Cath Pharma จำกัด และ (6) โรงงานผลิตเสื้อผ้าของบริษัท CPPC Outdoor Wear (Cambodia) รวมมูลค่าเงินลงทุนสะสมตั้งแต่ปี 2537 เท่ากับ 1,037.99 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นอันดับที่ 9 ทั้งนี้ ประเทศที่ลงทุนในกัมพูชามากที่สุด 3 อันดับแรก ได้แก่ สาธารณรัฐประชาชนจีน เกาหลีใต้ และสหราชอาณาจักร ไทยได้จัดตั้งสภาธุรกิจไทย - กัมพูชาเมื่อปี 2556 และกัมพูชาจัดตั้งสภาธุรกิจกัมพูชา - ไทยเมื่อปี 2558 และสองฝ่ายได้ลงนามในบันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือระหว่างสภาธุรกิจสองฝ่ายเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2558 

การท่องเที่ยว 
     ในปี 2561 มีนักท่องเที่ยวกัมพูชาเดินทางมาไทยจำนวน 882,015 คน เพิ่มขึ้นจากปี 2560 ร้อยละ 4.89 และนักท่องเที่ยวไทยเดินทางไปกัมพูชาจำนวน 382,317  คน ลดลงจากปี 2560 ร้อยละ 3.2 โดยมีนักท่องเที่ยวไทยเดินทางไปกัมพูชาสูงเป็นอันดับ 3 รองจากสาธารณรัฐประชาชนจีนและเวียดนาม

ด้านต่างประเทศ

การเยือนระดับรัฐบาลที่สำคัญ 
ฝ่ายไทย 
นายกรัฐมนตรี 

  • วันที่ 12 มิถุนายน 2552 นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาอย่างเป็นทางการ 
  • วันที่ 16 - 17 พฤศจิกายน 2553 นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรีเยือนกัมพูชาเพื่อเข้าร่วม การประชุมผู้นำยุทธศาสตร์ความร่วมมือทางเศรษฐกิจอิรวดี-เจ้าพระยา-แม่โขง (ACMECS Summit) ครั้งที่ 4 
  • วันที่ 15 กันยายน 2554 นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาอย่างเป็นทางการ 
  • วันที่ 2 - 4 เมษายน 2555 นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาเพื่อเข้าร่วมการประชุม ASEAN Summit ครั้งที่ 20 
  • วันที่ 13 กรกฎาคม 2555 นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาเพื่อเข้าร่วมการประชุม นักธุรกิจสหรัฐอเมริกา - อาเซียน (US - ASEAN Business Forum) 
  • วันที่ 19 ตุลาคม 2555 นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาเพื่อถวายสักการะพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ พระวรราชบิดา 
  • วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2556 นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาเพื่อร่วมงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ พระวรราชบิดา 
  • วันที่ 16 กรกฎาคม 2556 นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาเพื่อเข้าร่วมพิธีศพออกญามหาภักดีสโปริสโภคาธิบดีฮุน เนียง บิดานายกรัฐมนตรีกัมพูชา 
  • วันที่ 30 - 31 ตุลาคม 2557 พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาอย่างเป็นทางการ 
  • วันที่ 7 กันยายน 2560 พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาอย่างเป็นทางการและ เข้าร่วมการประชุมร่วมนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอย่างไม่เป็นทางการ (JCR) ไทย - กัมพูชา ครั้งที่ 3 
  • วันที่ 10 มกราคม 2561 พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาเพื่อเข้าร่วมการประชุมผู้นำประเทศสมาชิกกรอบความร่วมมือแม่โขง - ล้านช้าง (MLC) ครั้งที่ 2 ณ กรุงพนมเปญ 
  • วันที่ 5 เมษายน 2561 พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เยือนกัมพูชาเพื่อเข้าร่วมการประชุม สุดยอดลุ่มน้ำโขงตอนล่าง (MRC) ครั้งที่ 3 ณ จังหวัดเสียมราฐ 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ 

  • วันที่ 25 - 26 มกราคม 2552 นายกษิต ภิรมย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เยือนกัมพูชา อย่างเป็นทางการ 
  • วันที่ 3 - 4 กุมภาพันธ์ 2554 นายกษิต ภิรมย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เยือนกัมพูชา เพื่อเข้าร่วมการประชุม JC ไทย - กัมพูชา ครั้งที่ 7 ที่จังหวัดเสียมราฐ 
  • วันที่ 29 ธันวาคม 2554 นายสุรพงษ์ โตวิจักษณ์ชัยกุล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง การต่างประเทศ เยือนกัมพูชาอย่างเป็นทางการ 
  • วันที่ 11 มิถุนายน 2556 นายสุรพงษ์ โตวิจักษณ์ชัยกุล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง การต่างประเทศ เยือนกัมพูชาเพื่อเข้าร่วมการประชุมคณะกรรมการร่วมด้านการพัฒนาพื้นที่ชายแดนและ การเชื่อมโยงเส้นทางคมนาคมไทย - กัมพูชา (Joint Committee on Border Area Development and Connectivity between Thailand and Cambodia - JCBD) ครั้งที่ 1 ที่กรุงพนมเปญ 
  • วันที่ 29 - 31 ตุลาคม 2557 พลเอก ธนะศักดิ์ ปฏิมาประกร รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เยือนกัมพูชาอย่างเป็นทางการ 
  • วันที่ 15 - 17 มกราคม 2558 พลเอก ธนะศักดิ์ ปฏิมาประกร รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เยือนกัมพูชาเพื่อเข้าร่วมการประชุม JC ไทย - กัมพูชา ครั้งที่ 9 ที่จังหวัดเสียมราฐ 
ฝ่ายกัมพูชา 
นายกรัฐมนตรี 

  • วันที่ 27 กุมภาพันธ์ - 1 มีนาคม 2552 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชา เยือนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมการประชุม ASEAN Summit ครั้งที่ 14 ที่อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี - อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 
  • วันที่ 10 - 12 เมษายน 2552 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาเยือนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมการประชุม ASEAN Summit ครั้งที่ 15 ที่พัทยา จังหวัดชลบุรี 
  • วันที่ 23 - 25 ตุลาคม 2552 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาเยือนประเทศไทย เพื่อเข้าร่วมการประชุม ASEAN Summit ครั้งที่ 15 ที่อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี – อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 
  • วันที่ 19 - 20 ธันวาคม 2557 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชา เยือนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดผู้นำแผนงานความร่วมมือทางเศรษฐกิจในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง (Greater Mekong Subregion - GMS Summit) ครั้งที่ 5 ที่กรุงเทพฯ 
  • วันที่ 18 - 19 ธันวาคม 2558 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการและเข้าร่วมการประชุม JCR ไทย - กัมพูชา ครั้งที่ 2 ที่กรุงเทพฯ 
  • วันที่ 9 มิถุนายน 2559 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาเยือนประเทศไทย เป็นการส่วนตัวเพื่อเข้าเยี่ยมนายสาย ภูทอง อดีตกรรมการบริหารพรรคประชาชนกัมพูชาที่โรงพยาบาล พระรามเก้า กรุงเทพฯ 
  • วันที่ 18 - 19 มิถุนายน 2559 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาเยือนไทย เป็นการส่วนตัวเพื่อเข้าร่วมพิธีศพนายสาย ภูทอง อดีตกรรมการบริหารพรรคประชาชนกัมพูชา ที่วัดคลองใหญ่ จังหวัดตราด 
  • วันที่ 9 - 10 ตุลาคม 2559 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาเยือนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดกรอบความร่วมมือเอเชีย (Asia Cooperation Dialogue - ACD Summit) ครั้งที่ 2 ที่กรุงเทพฯ 
  • วันที่ 22 ตุลาคม 2559 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาเยือนประเทศไทยเพื่อถวายราชสักการะพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรที่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท พระบรมมหาราชวัง 
  • วันที่ 26 ตุลาคม 2560 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาเยือนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร 
  • วันที่ 15 - 17 มิถุนายน 2561 สมเด็จอัคคมหาเสนาบดีเดโชฮุน เซน นายกรัฐมนตรีกัมพูชาเยือนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมการประชุม ACMECS Summit ครั้งที่ 8 และเป็นประธานในการประชุมสุดยอดระหว่างกัมพูชา ลาว เมียนมา และเวียดนาม (CLMV Summit) ครั้งที่ 9 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ

  • วันที่ 4 - 5 สิงหาคม 2552 นายฮอร์ นัมฮง รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศและความร่วมมือระหว่างประเทศกัมพูชา เยือนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมการประชุม JC ไทย - กัมพูชา ครั้งที่ 6 ที่กรุงเทพฯ 
  • วันที่ 25 - 26 ธันวาคม 2555 นายฮอร์ นัมฮง รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศและความร่วมมือระหว่างประเทศกัมพูชา เยือนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมการประชุม JC ไทย - กัมพูชา ครั้งที่ 8 ที่กรุงเทพฯ 
  • วันที่ 10 - 12 กรกฎาคม 2558 นายฮอร์ นัมฮง รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี ว่าการกระทรวงการต่างประเทศและความร่วมมือระหว่างประเทศกัมพูชาเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการ 
  • วันที่ 25 - 26 สิงหาคม 2559 นายปรัก สุคน รัฐมนตรีอาวุโสและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศและความร่วมมือระหว่างประเทศกัมพูชา เยือนประเทศไทยเพื่อเข้าร่วมการประชุม JC ไทย - กัมพูชา ครั้งที่ 10 ที่กรุงเทพฯ